การหย่ามีด้วยกัน 2 วิธี คือ การหย่าโดยความยินยอม (ไปจดทะเบียนหย่าที่อำเภอ) และ การฟ้องหย่าต่อศาล ซึ่งจำเป็นในกรณีที่อีกฝ่ายไม่ยินยอม หรือตกลงกันไม่ได้ในเรื่องทรัพย์สิน บุตร และค่าอุปการะเลี้ยงดู
บทความนี้จะอธิบายเรื่องที่คนกำลังคิดจะฟ้องหย่ามักสงสัย ตั้งแต่เหตุฟ้องหย่า สินสมรส สิทธิในบุตร ไปจนถึงค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี
เหตุฟ้องหย่าตามกฎหมาย มาตรา 1516
ศาลจะพิพากษาให้หย่าได้ก็ต่อเมื่อมีเหตุตามที่กฎหมายกำหนดไว้ เช่น
- สามีหรือภริยา อุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันชู้สาว หรือมีชู้
- ประพฤติชั่ว ไม่ว่ากระทำความผิดอาญาหรือไม่ เป็นเหตุให้อีกฝ่ายได้รับความอับอาย
- ทำร้ายหรือทรมานร่างกายหรือจิตใจอย่างร้ายแรง
- หมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือเกลียดชังกันจนอยู่ร่วมกันไม่ได้
- ถูกศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ
- ถูกจำคุกเกิน 1 ปี ในความผิดที่อีกฝ่ายมิได้มีส่วนเกี่ยวข้อง
- ถูกทอดทิ้งให้ขาดจากการอุปการะเลี้ยงดูเกิน 1 ปี หรือไม่ให้ความช่วยเหลือตามสมควรเกิน 3 ปี
- ต้องคำพิพากษาถึงที่สุดให้เลิกการสมรสโดยไม่ใช่ความผิดของอีกฝ่าย
- ต้องคำพิพากษาให้แบ่งแยกทรัพย์สินของสามีภริยา เพราะเหตุทำผิดต่อหน้าที่
- แยกกันอยู่เกิน 3 ปี หรือแยกกันอยู่ตามคำสั่งศาลเกิน 3 ปี
สินสมรสและสินส่วนตัว ต่างกันอย่างไร?
สินสมรส คือทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างสมรส เช่น เงินเดือน โบนัส เงินฝาก ผลกำไรจากธุรกิจ บ้านที่ซื้อระหว่างสมรส (แม้ชื่อใครคนเดียว) ส่วน สินส่วนตัว คือทรัพย์สินที่มีมาก่อนสมรส ของใช้ส่วนตัว เครื่องแต่งกาย เครื่องมือประกอบอาชีพ ทรัพย์ที่ได้มาจากการให้โดยเสน่หาหรือรับมรดกระหว่างสมรส และของหมั้น
| รายการ | สินสมรส | สินส่วนตัว |
|---|---|---|
| บ้าน/ที่ดินซื้อระหว่างสมรส | ✔ แบ่งครึ่ง | ✘ (เว้นแต่ซื้อด้วยสินส่วนตัวล้วน ๆ) |
| เงินเดือน/โบนัสระหว่างสมรส | ✔ แบ่งครึ่ง | ✘ |
| ทรัพย์สินมาก่อนสมรส | ✘ | ✔ |
| มรดก/ของให้ที่ได้มาระหว่างสมรส | ✘ | ✔ |
| เงินลงทุนทำธุรกิจระหว่างสมรส | ✔ แบ่งครึ่ง (รวมกำไร) | ✘ |
เมื่อหย่า สินสมรสจะแบ่งกันคนละครึ่ง ตามมาตรา 1532 แต่ศาลอาจใช้ดุลพินิจไม่แบ่งเท่ากันก็ได้ หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีส่วนได้เสียหรือทำงานบำรุงเลี้ยงดูมากกว่าเป็นพิเศษ
สิทธิ์ในการปกครองบุตร
ศาลจะพิพากษาให้บุตรอยู่ในความปกครองของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง โดยคำนึงถึงประโยชน์ของเด็กเป็นหลัก ไม่ได้ให้กับแม่เสมอไป ศาลจะพิจารณาความสามารถในการเลี้ยงดู ความใกล้ชิด และความประสงค์ของบุตร (หากอายุพอสมควร)
อีกฝ่ายยังคงมีสิทธิ์และหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูบุตร รวมถึงต้องจ่าย ค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร ตามที่ศาลกำหนด ซึ่งคำนวณจากรายได้ของทั้งสองฝ่ายและค่าใช้จ่ายที่แท้จริงของบุตร
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเตรียมเมื่อฟ้องหย่า
- สำเนาทะเบียนสมรส (ถ้าจดทะเบียน)
- สำเนาทะเบียนบ้านของทั้งสองฝ่าย
- บัตรประชาชน / หนังสือเดินทาง
- หลักฐานเหตุฟ้องหย่า เช่น ภาพถ่าย ข้อความแชท หลักฐานการเงิน
- เอกสารทรัพย์สิน เช่น โฉนดที่ดิน สมุดบัญชี หลักฐานหนี้สิน
- สำเนาทะเบียนบุตร (กรณีมีบุตร)
- หลักฐานรายได้ เช่น สลิปเงินเดือน ภาษีเงินได้
ค่าใช้จ่ายและระยะเวลา
คดีฟ้องหย่าใช้เวลาประมาณ 3-6 เดือน หากไม่มีข้อพิพาทซับซ้อน แต่หากต้องไกล่เกลี่ยหรือสืบพยานหลายปากอาจใช้เวลานานถึง 1 ปีขึ้นไป ค่าใช้จ่ายประกอบด้วย ค่าธรรมเนียมศาล ค่าทนายความ (ขึ้นกับความซับซ้อนของคดี) และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ตามจริง
